Zabytkowe sanktuarium prawosławnej historii i kultury

W sercu wsi Dratów, na Lubelszczyźnie, wznosi się niezwykły zabytek sakralny – cerkiew prawosławna pod wezwaniem św. Mikołaja Cudotwórcy. Ta historyczna świątynia, sięgająca korzeniami średniowiecza, jest nie tylko miejscem modlitwy, ale także żywym świadectwem burzliwych dziejów regionu, w których splatały się wpływy unickie, prawosławne i polskie.

Dzieje parafii: Od średniowiecza do współczesności

Parafia prawosławna w Dratowie powstała już w XIV wieku, co czyni ją jedną z najstarszych wspólnot chrześcijaństwa wschodniego na tych ziemiach. Pierwsza pisemna wzmianka o cerkwi obrządku wschodniosłowiańskiego pochodzi z 1490 roku, a w 1720 roku odnotowano budowę nowej świątyni. Przez stulecia była to cerkiew unicka, aż do roku 1874, gdy władze carskie przeprowadziły likwidację unii na terenie zaboru rosyjskiego, przekształcając ją w świątynię prawosławną.

Tragiczny przełom nastąpił w 1888 roku, gdy pożar strawił niemal całe wyposażenie cerkwi, w tym cenny ikonostas, obrazy i księgi metrykalne. Odbudowa trwała zaledwie dwa lata (1889–1890), a nowa cerkiew – istniejąca do dziś – mogła pomieścić nawet tysiąc wiernych z Dratowa i okolicznych miejscowości, takich jak Łęczna, Ludwin czy Krasne.

W czasie I wojny światowej, w 1915 roku, większość prawosławnej ludności Dratowa została zmuszona do bieżeństwa – przymusowej ewakuacji w głąb Rosji. Ci, którzy pozostali, znaleźli duchowe oparcie u mnichów z monasteru w Jabłecznej. Parafię reaktywowano w 1918 roku, włączając ją w struktury Prawosławnej Diecezji Warszawsko-Chełmskiej.

Architektura: Rosyjski eklektyzm w lubelskim krajobrazie

Cerkiew w Dratowie to perła architektury sakralnej, zaprojektowana przez Wiktora Iwanowicza Syczugowa, rosyjskiego architekta znanego z realizacji na terenie Królestwa Polskiego. Świątynię wzniesiono w stylu eklektycznym z dominującymi wpływami rosyjskimi, na planie krzyża greckiego. Charakteryzuje ją:

• rozczłonkowana bryła z wyraźnie zaznaczonymi elementami konstrukcyjnymi,

• dzwonnica zintegrowana z fasadą, zwieńczona cebulastą kopułą,

• bogata ornamentyka z detalami nawiązującymi do tradycji bizantyjsko-rosyjskiej.

Wnętrze zdobią unikalne freski, wykonane przez Juliana Mizewskiego oraz ks. Jerzego Ignaciuka. Choć świątynia straciła pierwotny ikonostas w pożarze, współczesne elementy wystroju zachowują duchowy klimat wschodniego chrześcijaństwa.

Cerkiew dziś: Miejsce modlitwy i pamięci

W latach powojennych cerkiew przeżywała trudne chwile. Zamknięto ją w 1947 roku po konfliktach związanych z akcją wysiedleńczą ludności ukraińskiej. Dopiero od 1959 roku opiekę duszpasterską przejęli księża z parafii Przemienienia Pańskiego w Lublinie. Dziś nabożeństwa odbywają się co dwa tygodnie, a główne święto parafialne przypada w niedzielę po 22 maja (dzień wspomnienia św. Mikołaja Cudotwórcy według kalendarza juliańskiego).

Cerkiew otacza lipowy starodrzew, który jeszcze w 2003 roku składał się z 24 lip rosnących wokół świątyni oraz kolejnych 24 drzew w alei prowadzącej od szosy. Ten naturalny „parasol” nadaje miejscu wyjątkowy, nostalgiczny charakter.

Kontekst kulturowy i turystyczny

Adres: Dratów 21
Cerkiew św. Mikołaja to nie tylko obiekt sakralny, ale także zabytek wpisany do rejestru zabytków Lubelszczyzny. Jej położenie przy trasie Lublin–Łęczna sprawia, że chętnie odwiedzają ją zarówno pielgrzymi, jak i miłośnicy historii oraz architektury. Warto zwrócić uwagę na jej symboliczne sąsiedztwo z Cmentarzem Wojennym – razem tworzą unikalny kompleks pamięci o przeszłości regionu.

Cerkiew w Dratowie to miejsce, gdzie historia przemawia przez mury z cegły, freski i stare lipy. Przetrwała pożary, wojny i polityczne zawieruchy, pozostając ostoją dla lokalnej społeczności prawosławnej. Dziś łączy funkcję sakralną z rolą pomnika dziedzictwa, przypominając o wielokulturowości Lubelszczyzny. To obowiązkowy punkt na mapie dla każdego, kto pragnie zrozumieć duchowy i historyczny pejzaż tej ziemi.