Cmentarz Wojenny w Dratowie: Miejsce pamięci dwóch epok

Cmentarz Wojenny w Dratowie to nie tylko miejsce spoczynku żołnierzy, ale również materialny świadek burzliwej historii regionu, związanej z I wojną światową i walkami z bolszewikami w 1920 roku. Jego historia, choć skromna w formie, kryje w sobie wiele znaczących szczegółów.

I wojna światowa: Krwawe początki cmentarza

Cmentarz został założony w sierpniu 1915 roku, gdy przez Dratów przebiegała linia frontu prusko-austriacko-rosyjskiego. Wówczas przy cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy zorganizowano szpital polowy, gdzie leczono rannych żołnierzy. Zmarłych i poległych chowano w pośpiechu na terenie za świątynią, tworząc nekropolię o wymiarach 39 x 22 metry 1.

Pierwotnie pochowano tu 127 żołnierzy:

• 99 Niemców z 46. Pułku Piechoty im. Hrabiego Kirchbacha (1 Dolnośląski) oraz 58. Pułku Piechoty (3 Poznański),

• 28 Rosjan z armii carskiej 1.

W latach 30. XX wieku przeniesiono tu kolejne szczątki: 56 żołnierzy z cmentarza w Kijanach i 13 z mogił polnych koło Piaseczna, co zwiększyło całkowitą liczbę pochówków do 196 1.

1920 rok: Wojna polsko-bolszewicka

Dratów ponownie znalazł się na linii frontu w sierpniu 1920 roku, podczas kontruderzenia znad Wieprza – kluczowej operacji Bitwy Warszawskiej. Oddziały gen. Stanisława Bułak-Bałachowicza, stacjonujące w Łęcznej, wyzwoliły Dratów i Puchaczów spod bolszewickiej okupacji 3. Choć nie ma bezpośrednich informacji o pochówkach z tego okresu na cmentarzu wojennym, sama obecność walk podkreśla strategiczne znaczenie miejscowości.

Architektura i stan obecny

Cmentarz usytuowany jest po wschodniej stronie cerkwi, w bezpośrednim sąsiedztwie świątyni. Jego prosty, prostokątny układ odzwierciedla typową dla tamtych czasów organizację pochówków polowych. Dziś nekropolia jest nieczynna, a jej skromna forma – pozbawiona okazałych pomników – podkreśla tragizm wojennych wydarzeń 13.

Mimo upływu lat lokalna społeczność dba o pamięć o tym miejscu. W rocznice historycznych bitew zapalane są znicze, a młodzież uczestniczy w porządkowaniu terenu, ucząc się przy tym o przeszłości regionu.

Kontekst szerszy: Cmentarz parafialny

Warto wspomnieć o pobliskim cmentarzu parafialnym, położonym 200 metrów na wschód od cerkwi. Spoczywają tam m.in. ofiary II wojny światowej, w tym proboszcz Stefan Malesza i jego córka Olga, rozstrzelani przez Niemców w 1942 roku za kontakty z partyzantami 3. Choć to odrębne miejsce, jego historia splata się z tragicznym dziedzictwem Dratowa.

Cmentarz Wojenny w Dratowie to miejsce, gdzie pamięć o dwóch wojnach łączy się w jeden symbol. Spoczywają tu żołnierze trzech armii I wojny światowej, a okoliczne pola były świadkiem zwycięskich manewrów z 1920 roku. To właśnie takie miejsca przypominają, że nawet małe wsie jak Dratów odgrywały rolę w kształtowaniu historii Europy. Warto je odwiedzić, by zrozumieć skalę poświęcenia i kosztów konfliktów zbrojnych.