Dawna Plebania Prawosławna w Dratowie: Miejsce pamięci dwóch tragicznych epok

W pobliżu głównej drogi w Dratowie, przy adresie Dratów 21, stoi skromny, ale przejmujący świadek historii – dawna plebania prawosławna, zwana potocznie „popówką”. Budynek, który dziś pełni funkcję mieszkalną, kryje w swoich murach dramatyczne wspomnienia związane z II wojną światową, a naprzeciwko niego znajduje się pomnik upamiętniający bohaterów walk o niepodległość Polski z 1918 roku. Razem tworzą wyjątkowy krajobraz pamięci.

Tragedia z 15 sierpnia 1942 roku

15 sierpnia 1942 roku to data, która na zawsze wpisała się w historię Dratowa. Tego dnia hitlerowcy zamordowali przed plebanią ks. Stefana Maleszę, ówczesnego proboszcza miejscowej parafii prawosławnej, oraz jego córkę Olgę. Powodem egzekucji były podejrzenia o kontakty duchownego z partyzantami. Ofiary tej zbrodni spoczęły później na pobliskim cmentarzu parafialnym, gdzie do dziś znajduje się ich symboliczny grób.

Sam budynek plebanii, wzniesiony w XIX wieku dla prawosławnych duchownych, przetrwał wojnę, ale jego historia stała się częścią lokalnej legendy. Mieszkańcy Dratowa do dziś opowiadają o odwadze ks. Maleszy, który mimo zagrożenia pozostał ze swoimi wiernymi.

Pomnik Niepodległości z 1928 roku

Naprzeciwko „popówki”, po drugiej stronie drogi, znajduje się obelisk upamiętniający poległych w 1918 roku. Pomnik został wzniesiony w dziesiątą rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, aby uczcić mieszkańców Dratowa i okolic, którzy zginęli podczas rozbrajania austriackiego posterunku. Wśród nich byli członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), działającej na rzecz niepodległości kraju.

Monument, choć skromny, ma ogromne znaczenie symboliczne. Przypomina o zaangażowaniu lokalnej społeczności w walkę o wolność, a także o tym, że nawet małe miejscowości jak Dratów miały swój udział w kształtowaniu historii Polski.

Kontekst historyczny i współczesność

Dawnej plebanii i pomnikowi towarzyszą inne ważne obiekty:

• Cerkiew pw. św. Mikołaja Cudotwórcy – znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie, gdzie ks. Malesza sprawował posługę,

• Cmentarz Wojenny – miejsce spoczynku żołnierzy z I wojny światowej i walk z 1920 roku,

• Cmentarz parafialny – z grobem zamordowanego proboszcza i jego córki.

Dziś plebania, choć przekształcona w budynek mieszkalny, wciąż przyciąga uwagę przejezdnych. Jej ceglana fasada i tradycyjna architektura przypominają o czasach, gdy służyła jako centrum życia religijnego. W rocznice tragicznych wydarzeń mieszkańcy składają tu kwiaty i zapalają znicze, łącząc pamięć o ofiarach wojny z szacunkiem dla lokalnego dziedzictwa.

Dawna plebania prawosławna w Dratowie to miejsce, gdzie splatają się wątki wojennego terroru i niepodległościowego zrywu. Jej historia – wraz z sąsiadującym pomnikiem – opowiada o poświęceniu tych, którzy walczyli za Polskę, oraz o tych, którzy zginęli za pomoc bliźnim. To właśnie takie miejsca, często pomijane w wielkich narracjach, stanowią prawdziwą tkankę lokalnej tożsamości. Warto zatrzymać się tu na chwilę, by oddać hołd przeszłości i zastanowić się nad jej znaczeniem dla przyszłych pokoleń.